اخبار > نخستين گزارش مستند از نهضت عاشورا



 

کد خبر:٣٩٤٣١٣بازدید:218تاریخ درج:سه شنبه ١١ مهر ١٣٩٦

 نخستين گزارش مستند از نهضت عاشورا

منابع حدیثی

كتاب« نخستين گزارش مستند از نهضت عاشورا»، كتابى است به زبان فارسى، از جواد سليمانى، در باره قيام امام حسين علیه السلام كه به انگيزه احياى گزارش‏هاى معتبر و مستند و دست اول در باره سيره عملى اهل بيت علیه السلام نگاشته شده است.

 

نخستين گزارش مستند از نهضت عاشورا

معرفى اجمالى‏

كتاب« نخستين گزارش مستند از نهضت عاشورا»، كتابى است به زبان فارسى، از جواد سليمانى، در باره قيام امام حسين علیه السلام كه به انگيزه احياى گزارش‏هاى معتبر و مستند و دست اول در باره سيره عملى اهل بيت علیه السلام نگاشته شده است.

اين كتاب، ترجمه كتاب« وقعة الطف لأبى مخنف»، جمع‏آورى شده توسط محمد هادى يوسفى غروى، است. استاد يوسفى، به هدف در دست‏رس قرار دادن مطالب كتاب مفقود شده« مقتل الحسين»، نوشته ابو مخنف، لوط بن يحيى، دست به استخراج مطالب مزبور از تاريخ طبرى و مقايسه و تطبيق آن با ديگر منابعى كه از ابو مخنف نقل كرده‏اند، زده است.

ساختار

كتاب، با مقدمه نسبتاً مفصلى از مترجم آغاز شده است. مترجم، در اين اثر تنها به ترجمه عبارات متن بسنده نكرده و مطالب سلسله‏وار را كه در متن اصلى فاقد فصل‏بندى است، در هشت فصل دسته بندى كرده است.

گزارش محتوا

مترجم، در مقدمه، به اين نكته اشاره مى‏كند كه محدثين و علماى شيعه در قرن‏هاى آغازين تاريخ اسلام، به خاطر نجات دادن احكام و اعتقادات شيعه از خطر نابودى و تغيير و تحريف، تمام همّ خويش را مصروف جمع‏آورى و حفظ و حراست از احاديث اهل بيت علیه السلام و بحث و بررسى پيرامون اسناد و شناسايى راويان آنها نموده و فرصت ثبت و ضبط اخبار تاريخى مربوط به زندگى اجتماعى و سياسى و اقتصادى امامان شيعه را نيافته‏اند.

جز شيخ مفيد كه از بين محققين متقدم شيعه به زندگى سياسى و اجتماعى اهل بيت علیهم السلام پرداخته و به ضبط آنها همت گماشته، غالب مورخينى كه اخبار مربوط به اهل بيت علیهم السلام را گزارش كرده‏اند به دليل گرايش‏هاى غير شيعى، يا انگيزه‏اى براى نقل همه حقايق عبرت‏آموز حيات آن بزرگواران نداشته و يا داعى براى كتمان و تحريف آنها داشته‏اند.

اگر چه علماى رجال شيعه، همچون كشى و نجاشى و شيخ طوسى در مورد مذهب ابو مخنف سكوت كرده‏اند، اما شيخ طوسى وى را از اصحاب ائمه علیهم السلام شمرده و نجاشى منقولات او را اطمينان‏بخش دانسته و او را شيخ محدثين و راويان كوفه خوانده است.

از ارزش‏مندترين آثار ابو مخنف كتاب« مقتل الحسين» است كه به فرموده علامه تسترى، صحيح‏ترين مقتل ابى عبد الله علیه السلام به حساب مى‏آيد. وى، اين كتاب را تقريباً هفتاد سال پس از واقعه عاشورا؛ يعنى در دهه صد و سى هجرى نوشته است و ازآن‏رو كه خود، جزو اهالى كوفه، مركز اخبار فاجعه عاشورا بوده است، غالباً حوادث را با يك و يا حد اكثر با دو واسطه نقل نموده است. مقتل او كه توسط شاگردش هشام بن محمد كلبى روايت شده است، همواره منبعى مستند و موثق و اطمينان‏بخش براى محققين و مورخين اسلامى بوده و در كتب خويش از آن نقل مى‏كرده‏اند، امّا متأسفانه اين كتاب در گذر زمان مفقود گرديده و اكنون هيچ نسخه‏اى از آن در دست نيست و اهميت و اعتبار آن موجب گرديد كه مورخين متأخرى كه به مقتل ابى مخنف دست‏رسى داشته‏اند، بسيارى از روايات اين مقتل را در آثار خويش نقل كنند. طبرى( متوفاى 310 ق)، در كتاب« تاريخ الامم و الملوك» و پس از او ابو الفرج اصفهانى( متوفاى 356 ق)، در كتاب« مقاتل الطالبيين» روايات مقتل ابى مخنف را همراه با ذكر اسناد آن نقل نموده‏اند. بعد از ابو الفرج، شيخ مفيد( متوفاى 413 ق)، در كتاب« ارشاد» عين روايات طبرى را با تفاوت ناچيزى در الفاظ و عبارات و در برخى موارد با همان ترتيب و به نقل از همان راوى مذكور در روايت تاريخ طبرى، آورده است كه اين خود شاهد گويايى است بر اينكه شيخ مفيد نيز همچون طبرى در نگارش بخش مربوط به زندگى امام حسين علیه السلام از مقتل ابى مخنف استفاده كرده، ولى به دليل حذف اسناد روايات، نامى از ابى مخنف به ميان نياورده است.

پس از مفقود شدن نسخه اصلى مقتل ابى مخنف، هر از چند گاهى بعضى از فضلا و نويسندگان تلاش‏هايى را در جهت جمع‏آورى روايات مقتل ابى مخنف انجام داده و پاره‏اى از اخبار مقتل ابى مخنف را از آثار مورخين پس از او، گزينش كرده و به‏صورت غير مستند و ناقص و گاه تحريف شده و يا آميخته با گزارش‏هاى راويان ديگر منتشر مى‏كردند، ولى كاستى‏هايى چون عدم ذكر اسناد، آميختن گزارش‏هاى ابى مخنف با اخبار ساير راويان و يا حتى تحريف و تغيير، از اعتبار علمى آنها كاست. تا اينكه محمد هادى يوسفى غروى، پس از كوششى فراوان و با روشى علمى، ابتدا روايات مقتل ابى مخنف را از تاريخ طبرى استخراج نموده و سپس منقولات طبرى را با آنچه كه شيخ مفيد و ابو الفرج و سبط ابن جوزى از مقتل ابى مخنف نقل كرده بودند، تطبيق نموده و پس از يك مقايسه تطبيقى بين اين چهار منبع آن را با مقدمه‏اى محققانه پيرامون معرفى ابى مخنف و واسطه‏هايش در نقل حوادث و با پاورقى‏هاى ارزش‏مند و ره‏گشا تحت عنوان« وقعة الطّف لأبى مخنف» به انجام رساند.

ترجمه حاضر برگردان فارسى متن آن كتاب مى‏باشد كه با رعايت امانت و استفاده از نزديك‏ترين واژه‏هاى معادل، زير نظر محقّق كتاب به پايان رسيده و تا آن‏جا كه رعايت امانت در ترجمه اجازه مى‏داده، مطالب آن به فارسى روان برگردانده شده است.

مترجم، متذكر شده است كه آنچه از مقتل ابى مخنف در تاريخ طبرى نقل گرديده، بر اساس شيوه مرسوم تاريخ‏نگارى در قرون اوليه تاريخ اسلام، به‏صورت نقل اخبار مجزا از يك‏ديگر بوده است، در حالى كه امروزه اين شيوه پسنديده نيست و مطالعه آن براى خوانندگان ملال‏آور مى‏باشد؛ ازاين‏رو، محقق محترم كتاب، اسناد را از متن حذف و در پاورقى درج نموده و با توجه به زمان و مكان وقوع حوادث، اخبار طبرى را دسته‏بندى و منظم نموده و كتاب را به‏صورت يك گزارش هم‏آهنگ و مرتب و منظم از نهضت امام حسين علیه السلام درآورده است، بنا بر اين، اگر در اخبار منقول طبرى جابه‏جايى‏هايى صورت پذيرفته و گاه بخشى از يك خبر به دنبال قسمتى از خبر ديگر ذكر گرديده، با عنايت و بصيرت بوده است، نه سهو و نسيان.

مترجم، هر گاه مطالبى را به جهت توضيح و روشن شدن عبارت، به متن افزوده است، به جهت رعايت امانت در داخل‏[] آورده ا ست.

متن كتاب از روايات ابى مخنف كه در تاريخ طبرى نقل شده ترتيب يافته، سپس در پاورقى، با منقولات سه كتاب ارشاد و مقاتل الطالبين و تذكرة الخواص تطبيق گرديده است و موارد اختلاف با عباراتى چون« با كمى تغيير و تفاوت»،« با اندكى جابه‏جايى و حذف» تذكر داده شده است.

عناوين فصول هشت‏گانه كتاب عبارت است از:

1. امام حسين علیه السلام در مدينه.

2. امام حسين علیه السلام در مكه.

3. حوادث كوفه پس از ورود مسلم.

4. خروج امام حسين علیه السلام از مكه.

5. منازل و حوادث بين راه مكه به كوفه.

6. از سوم محرم تا شب عاشورا.

7. وقايع شب عاشورا.

8. حوادث روز عاشورا.

وضعيت كتاب‏

در انتهاى اثر، فهرست اعلام آمده است و براى سهولت رجوع خواننده به آدرس‏هاى مندرج در پاورقى، مشخصات دقيق زمان و مكان و مركز نشر منابع و مآخذ در فهرست منابع ذكر شده است.

منابع‏

مقدمه و متن كتاب.

 

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج